Door middel van de vrijheid

Het neoliberalisme heeft een uitgesproken voorkeur voor de markt, of marktachtige instituties, boven de staat. De tucht van de markt neemt de plaats in van een sociaal contract dat berust op de reciprociteit tussen overheid en burgers. Georganiseerd wantrouwen is daarbij het leidende beginsel. Het neoliberalisme leidt tot vergaande ingrepen en omvattende controle, waardoor op den duur een surveillancestaat ontstaat. Om de vrijheid in goede banen te leiden worden op alle terreinen van het leven regels, procedures en protocollen ingevoerd. In het neoliberale regime 'wordt regeermacht niet ingezet tegen de vrijheid, of doorgezet ongeacht de vrijheid; er wordt geregeerd door middel van de vrijheid – dat wil zeggen, door actief de vrijheidsdrang van individuen uit te buiten zodat zij ertoe worden gebracht vrijwillig met bepaalde regels in te stemmen.' (Willem Witteveen, 2015)