Geloven in Gouda (36)


Evolutie


Het evolutiejaar komt nog nauwelijks aan in ons druilerige, dichtgetimmerde stadje. Tegen de achtergrond van haar bepaald houterige manier van denken zijn het verschijnen van academische theorieën over de ontwikkeling van de levende vormen vreemde figuren, waar de mensen hier op voorhand niet voor openstaan. Evolutie wordt ook zo buitengewoon slecht gepromoot. De geweldig optimistische kant van de ontdekking van evolutie kan nauwelijks door de Europese geest worden vertolkt. Dat de toekomst van de mens in een wezen voorbij de mens zou kunnen liggen kan noch in het godsdienstig denken, noch in het moralistisch denken, noch in het politieke denken zijn voltrekking vinden. Godsdiensten hebben sowieso weinig belangstelling voor evolutie. Het versterkt hooguit hun instinctieve afkeer van het aardse en de fysieke vormen. Voor de moraal is het begrip evolutie ook al geen uitkomst. Als de boodschap die blijft hangen ongeveer neerkomt op de slogan dat we afstammen van de aap, en dat ‘de sterkste overwint’, dan mogen de moralisten toch terecht twijfelen aan het maatschappelijk nut van dit wetenschappelijk denkbeeld. Om vervolgens maar te zwijgen van een eventuele politieke aanwending van het begrip evolutie. Alleen het spiritualistisch denken zou zich gesteund kunnen voelen door de evolutiegedachte, maar de platte variant behoeft dan wel enige verlichte bijstelling. Een bijstelling die overigens niet uit wetenschappelijke hoek zelf kan worden verwacht. Dus blijven de kampen verdeeld, en blijft de rots van de aap die erop zit.